Veilig en vrij

Wat heb jij nodig om goed samen te werken in een groep? Grenzen kunnen veiligheid bieden, maar ook de vrijheid om je te uiten beperken. We onderzochten samen welke spelregels helpen om het beste uit iedereen te halen.

Het onderwerp kwam voort uit signalen van de deelnemers van Ervaringswijzer. Zij gaven aan behoefte te hebben aan meer vastgelegde afspraken over de do’s en don’ts van onze bijeenkomsten. Door het winterweer komt er aan het begin van de week weinig van, maar in het ideeAteljee ontstaat alsnog een interessant gesprek.

Ik werd gestenigd

Esti vertelt over haar ervaring als HR-adviseur: “Wij moesten werken met een nieuw systeem. Ik moest vragen beantwoorden terwijl ik nauwelijks was ingelicht. Toch mocht ik tegen klanten niet eerlijk zeggen dat ik het niet wist. Na een paar weken raakte ik overspannen. Toen ik weer terugkwam op mijn werk, werd ik genegeerd. Collega’s keken me niet aan. Aan de lunchtafel ging niemand bij mij zitten.”

Marijn onderbreekt het gesprek en vraagt Yifei of zij niet wat meer bij de groep wil komen zitten. “Je zit zo afgezonderd.” Yifei bedankt beleefd en zegt: “Zo voel ik me veilig. Ik kan zo iedereen zien.”

Ed borduurt weer voort op Esti met een eigen ervaring: “Toen ik vijf was, verhuisde ik van Amsterdam naar een boerengemeente. Ze hadden daar een hekel aan Amsterdammers. Ze gooiden stenen naar me. Maar ik vocht terug. Dat is een belangrijke ervaring geweest, waardoor ik me nog steeds onafhankelijk gedraag in groepen. Mensen hebben vaak niet door hoe sociaal gevangen ze zitten.”

Zelden is er hartscontact

Esti voegt toe: “Met biosensoren is gemeten dat authenticiteit zelfs een hogere frequentie heeft dan liefde. Het is de hoogste trilling.” Marijn brengt daar iets tegenin: “Ik had authenticiteit altijd hoog in het vaandel staan. Daardoor verloor ik het contact met mijn omgeving. Nu doe ik een stapje terug om meer verbinding te ervaren.”

Teun haakt aan: “Ik ben zondag bij mijn ouders. Het lukt me beter om me te verbinden door niet meer zo op mijn strepen te staan over politiek.” Esti reageert: “Politiek maakt vaak deel uit van iemands identiteit. Dat ligt gevoelig. Echt hartcontact gebeurt ook zelden in het openbaar.” Ed vult aan: “Maar je mag wel elkaars inventaris opmeten. Zo van: hoe zit jij erbij?”

Jij bent een kasteel

Het gesprek verdiept zich verder. Ed doet verschillende wijze uitspraken over jezelf zijn: dat dit soms eenzaam is, maar dat je daar als autonoom mens ook beter tegen kunt. Hij gebruikt een metafoor van omvallende bomen die niet goed geworteld zijn, omdat ze te veel steunen op andere bomen. “Die waaien om bij een beetje storm.”

Marijn valt hem in de rede: “Als jij praat, kan ik niets meer inbrengen. Je bent zo wijs. Ik ervaar je als een kasteel waar ik niet tegenop kan.” Ed reageert: “Dat hoor ik vaker. Maar ik denk dan: ik heb het recht om mezelf te zijn.” Henk uit waardering voor Marijn: “Wat jij nu doet, is authentic relating. Zeggen wat je op dit moment in verbinding met de ander voelt. Ik vind dat de hoogste vorm van communicatie.”

Zing je eigen lied

Marijn vervolgt tegen Ed: “En hoewel je vaak gelijk hebt, voel ik zelf weinig spreekruimte. Kan dat niet eerlijker verdeeld worden?” Esti denkt daar anders over: “Je hebt zelf ook verantwoordelijkheid om ruimte in te nemen.” Valentijn vult aan: “Ed trekt misschien mogelijkheden weg door goede antwoorden te geven, maar jij mag er ook zijn.” Ed reflecteert: “Misschien ontneem ik mensen wel de ruimte om zelf te leren. Mijn moeder wil ook alles voor me oplossen, daar word ik kriegel van.” 

Henk nuanceert dit met een metafoor: “In stembevrijding leren we om in een duet eerst op jezelf af te stemmen: wat is jouw ware klank? Als je jezelf gaat inhouden om de harmonie te bewaren, vermindert de kwaliteit van de zang. Je kunt beter de ander inspireren tot zijn ware klank door zelf je eigen lied te zingen. Laten we op deze noot de bijeenkomst afronden.”

Gespreksleidraad

De bijeenkomst leverde een aantal ideeën op voor een gespreksleidraad. Hier gaan we als Ervaringswijzer de komende tijd verder aan werken. 

Samen

We zijn samen verantwoordelijk voor hoe het gesprek loopt door elkaar te herinneren aan onderstaande leidraad. De coördinator grijpt wel in als het gesprek vastloopt of onveilig dreigt te worden.

Authentic Relating

Vergeet niet te zeggen wat jij voelt in relatie tot andere sprekers, bijvoorbeeld:

“Ik voel me ondergesneeuwd.”

“Ik word zo blij als jij je eigen waarheid spreekt.”

“Je kijkt afkeurend, klopt dat?”

Geef je grenzen en wensen aan, je ‘nee’ en je ‘ja’. Als we allemaal verantwoordelijkheid nemen voor hoe we met elkaar omgaan, kan de inhoud zich verdiepen.

Schuren

Relationeel gaan we respectvol met elkaar om. Inhoudelijk zingen we ons eigen lied. Durf te staan voor je eigen waarheid. Wees authentiek en geef daar niet op toe om de harmonie te bewaren. Wij kunnen verdragen dat jij anders denkt — sterker nog, we vinden dat interessant, omdat het onze eigen mening scherpt.

Wees open

Neem niet deel aan de bijeenkomst om je gelijk te krijgen, maar om iets te onderzoeken. Sta open voor andere perspectieven en neem deze eerst tot je, voordat je ze direct afweert. 

Geen advies

Plaats jezelf niet in een bovenpositie door een ander te vertellen hoe het zit. Stel vragen en laat mensen zo hun eigen wijsheid ontdekken. Vaak blijkt dat iemand jouw advies al heeft geprobeerd. Je kunt wel delen hoe jij het in een vergelijkbare situatie hebt aangepakt, bij voorkeur nadat je bent uitgevraagd.

Uitpraten

Onderbreek een ander niet voordat die zijn verhaal heeft verteld. Check of iemand is uitgepraat, of vraag liever nog even door.

Aan het woord

Ben je al twee keer als eerste aan het woord geweest? Wacht de derde keer even af of iemand anders — die misschien minder snel is — iets wil zeggen. Let erop dat de spreektijd enigszins in balans blijft.

Wees een vrager

Je eigen verhaal ken je al. Door vragen te stellen, ontstaat ruimte voor nieuwe inzichten.

?