Als tekenaar Peter Vos, zich overspannen voelt, trekt hij zich een tijdlang terug in de natuur. Door het maken van een Vogeldagboek vindt hij structuur en komt hij weer uit het dal. Natuurtekenen als therapie.
Tekenaar
Peter Vos (1935 – 2010) wordt gezien als een van de beste Nederlandse tekenaars van de twintigste
eeuw. Hij is vooral bekend van zijn illustraties van boeken en van Vrij Nederland. Populair is zijn
Beestenkwartet met spreekwoordelijke dieren van schijtlijster tot kloothommel. Onder het motto
Nulle dia sine linea, Geen dag zonder lijn, tekent Vos constant. Hij draagt altijd ruime kleding met
voldoende zakken voor zijn schetsboekje, pen, potloden en een verrekijker. Alles wat hij dagelijks
meemaakt en ziet verwerkt hij in een tekening, gecombineerd met humor en fantasie. Op de brieven
aan zijn zoon tekent hij zelfs de postzegel
In de documentaire Vogelparadijs zien we een man langdurig gebogen over zijn tekentafel, tussen zijn
hoge schouders een artistieke krullenbol, peuk in de mond en pils bij de hand. Tekeningen met fijne
lijnen en stippeltjes in oostindische inkt, echt precisiewerk. Als hij op een bijna voltooide tekening
een flinke vlek maakt is deze helemaal verpest en klinkt er een vloek.
Vogelaar
Peter Vos heeft een scherpe blik en een fijne hand. Als bevlogen tekenaar weet hij de motoriek van
vogels en de stofuitdrukking van hun verenkleed feilloos weer te geven. Hij werkt meestal met
kroontjespen of met een dun Rotring-pennetje en kleurt de vogels daarna in met aquarel of
kleurpotlood. Ook tekent hij met potlood en wast met penseel grijze tinten. Het resultaat zijn vogels
zoals je ze in werkelijkheid ziet. Ze ogen als echte vogels, geen houterig plaatjes zoals in vogelgidsen
meestal getekend n.a.v opgezette exemplaren, dode vogels dus. De vogels van Vos daarentegen
leven: ze zingen, fladderen, en vliegen. In de onlangs verschenen uitgave ‘333 Vogels’ is een ruime
selectie van zijn vogelkunst te zien.
Emotioneel dal
Begin 1992 trekt Peter Vos zich terug in het vakantiehuisje van zijn vriendin Saida op de Veluwe.Voor
een periode van acht maanden is nu te midden van de natuur. Ver weg van de drukte van de
Amsterdamse stadsleven en met cafe’s gevaarlijk dicht in de buurt. Hij vecht tegen depressies en ook heeft de
dood van zijn hartsvriendin Renate Rubinstein hem verder in de put gebracht. Verder is de
druk van zijn bewerkelijke opdrachten hem te veel geworden. En al is hij een alom gewaardeerd
tekenaar, toch twijfelt Peter Vos steeds aan zichzelf en aan zijn werk
Dagelijkse Structuur
In Lunteren, omringd door bossen met rijke avifauna, wijdt Vos zich geheel aan het observeren van
vogels en het tekenen daarvan. Hij werkt nu niet aan een illustratieopdracht maar geeft zichzelf een
opdracht. Zijn doel is om een Vogeldagboek te vervaardigen voor zijn vriendin Saida, dit op basis van
diverse schetsboekjes en een dagboek. Hij maakt daarvoor notities, schetsen en meer uitgewerkte
tekeningen
Dit is zijn manier om structuur aan te brengen in zijn dagen en tevens zijn dagpatroon en tevens in
zijn gemoedstoestand. Af en toe komt zijn vrouw langs, maar de meeste tijd is hij alleen en fietst of
wandelt. Dagelijk noteert hij zijn waarnemingen in combinatie met tal van gecombineerd met
fijnzinnige poëtische vogeltekeningen. Spechten, heggemussen en pimpelmezen bevolken de
bladzijden en lijken zo te kunnen wegvliegen. Zijn tekstjes bevatten natuurobservaties en
beschrijven het tekenproces, Hij krijgt steeds meer plezier in zijn Vogeldagboek: “Vroeg
op, je blijft de hele dag tekenen. Je krijgt echt zin in het vogeldagboek. Steeds meer sjoege van het
schetsen of de oude Academie energie terugkomt”. Zo komt hij zo langzaam maar zeker tot zichzelf
en werkt hij aan zijn herstel
Schoenendoos
De schetsboekjes en dagboek als basis voor het Vogeldagboek komen terecht in een schoenendoos
die aan Vos’ weduwe Saïda Vos-Lokhorst is nagelaten Het blijkt een schatkist te zijn. In 1992 is het zijn
bedoeling om een Vogeldagboek voor haar te maken met een oplage van slechts één exemplaar. Nu,
30 jaar later, is het prachtig in facsimile uitgegevenen kunnen we er allemaal van meegenieten. Het is
klein formaat, het moest immers in zijn binnenzak passen. En we beseffen nu wat een juweeltje uit
zijn psychische dip is voortgekomen.
Bronnen
Vogelparadijs, Documentaire het Uur van De wolf, 2017
Peter Vos 333 vogels Uitgeverij Thoth ISBN 9789068688450
Peter Vos Vogeldagboek Uitgeverij Müller ISBN 9789081388740
Copyright vogeltekeningen Peter Vos: Saïda Vos-Lokhorst
Copyright grafische ontwerp kaft Vogeldagboek : Karen Polder
Copyright zelfportret : Kunstmuseum Den Haag
