‘Als je weet wat je doet, kun je doen wat je wilt’

Al bijna 25 jaar houdt Kitty Oonk (51) zich bezig met de Feldenkrais-methode. Deze methode helpt mensen zichzelf beter te begrijpen door de eigen manier van bewegen te onderzoeken. 

‘Als zeer jong meisje ben ik begonnen met dansen, mijn grote passie. Het leuke van dansen voor mij was niet zozeer het op het toneel staan, maar het onderzoeken van mijn eigen bewegingen. Tijdens repetities nam ik bijvoorbeeld waar hoe ik van de ene positie naar de andere ging, alleen of met anderen. Ik vond het reuze interessant om te ontdekken wat mijn lichaam wel en niet kon en mijzelf uit te drukken via mijn lichaam. 

Op een gegeven moment liep mijn danscarrière helaas niet meer zoals ik wilde, en ik besloot ernaast les te gaan geven. Dat heb ik jaren gedaan. Tijdens die periode ontmoette ik toevallig iemand die de Feldenkrais-methode had gestudeerd en via haar raakte ik hierin geïnteresseerd. Ik was zo onder de indruk dat ik een vierjarige Feldenkrais-opleiding ging volgen in Engeland. Hier leerde ik op een geheel unieke manier over mijzelf en mijn lichaam, zoals ik dat niet had ervaren als danseres.

Feldenkrais heeft zo’n positieve impact op mij gehad dat ik na de afronding van de opleiding in Engeland een eigen Feldenkrais-praktijk ben begonnen.

Via bewegingen je zelfbeeld beïnvloeden

Om de Feldenkrais-methode goed te begrijpen, helpt het om iets over de geschiedenis en filosofie achter deze methode te weten. Moshe Feldenkrais (1904-1984) legde de basis voor zijn methode in de jaren ’30 van de vorige eeuw, toen hij studeerde en werkte in Parijs. Hij voltooide daar zijn ingenieursstudie machinebouw en elektrotechniek, en promoveerde in de toegepaste fysica aan de Sorbonne. 

Tijdens zijn verblijf in Parijs liep Feldenkrais een ernstige sportblessure op. Om een riskante operatie te ontlopen, richtte hij zijn aandacht op het menselijke bewegingsapparaat. Hij nam aan dat iets in zijn bewegingen deze blessure had veroorzaakt. Hij onderzocht de principes van het bewegingsapparaat door precies in kaart te brengen wat er gebeurt wanneer een persoon slechts een hele kleine beweging maakt – bijvoorbeeld als je van het ene been op het andere gaat staan.

Feldenkrais realiseerde zich dat het beeld dat je als mens van jezelf hebt, ontstaat door je manier van bewegen, voelen, denken en gewaarworden. Ieder van ons heeft wat dat betreft zijn eigen unieke geschiedenis. Wanneer je iets verandert in je bewegingen, verander je dus ook je denken, voelen en handelen.

Met andere woorden, je beïnvloedt je zelfbeeld via je bewegingen, omdat bewegingen direct waarneembaar zijn. Door bewuste aandacht te geven aan hoe je je verplaatst in de wereld kun je kleine verschillen observeren. Zo kun je uiteindelijk kiezen voor de lichamelijke houdingen waarbij je lekker in je vel zit.

Met Feldenkrais bestudeer je daarom je dagelijkse bewegingen tot in detail. Hoe kom je tot zitten, lopen, bukken, rennen, reiken en opstaan? Je ziet de verschillende delen van je lichaam samen gaan werken. Je ervaart jezelf meer als één geheel. Bij Feldenkrais zoek je nooit de pijngrens op; het leerproces verloopt juist makkelijker wanneer er minder weerstand is.

“Hoe voelt dat voor jou?”

In mijn praktijk werk ik met een héle diverse groep van cliënten, van baby’s tot 80-plussers. De meeste cliënten kampen met lichamelijke en/of emotionele pijn. Deze mensen hebben vaak alles geprobeerd om van hun klachten af te komen, zonder resultaat. Soms word ik dan aanbevolen door een arts of psycholoog, die zelf cliënt van mij is geweest. 

Cliënten kunnen individuele lessen of groepslessen volgen bij mij. Bij de individuele behandeling, die ‘Functional Integration’ (FI) wordt genoemd, probeer ik cliënten bewust te maken van hun bewegingspatronen. Zodra ze hiermee comfortabel zijn, raak ik ze zachtjes aan en beweeg ik ze – bijvoorbeeld door hun been languit te strekken of hun pols rond te draaien – om zo een gevoel van ruimte voor ze te creëren. Hierdoor ondervinden ze meer bewegingsvrijheid. Eigenlijk leer ik ze bewegen vanuit het potentieel dat al in hen aanwezig is.

Bij de groepslessen, die ‘Awareness Through Movement’ (ATM) heten, praat en begeleid ik mensen door een specifieke, uitgekiende opeenvolging van bewegingen. Het verschil met FI is dat de ATM-cliënten zélf de bewegingen uitvoeren. Aan het eind van de ATM-les bekijk ik met de studenten wat de les voor ze heeft gedaan, waarbij ervaringen onderling kunnen worden gedeeld.

Wanneer mensen bij mij binnenkomen, zie ik vaak dat zij vooral in hun hoofd zitten, zoals mantelzorgers die barsten van de spanning en niet kunnen slapen, of musici die door angst bevangen zijn en overal krampen voelen. Deze mensen zijn het contact met hun lichaam kwijtgeraakt. Door bewegingsoefeningen te doen kunnen zij dat contact weer tot stand brengen. Ze nemen waar hoe, bijvoorbeeld, hun ribbenkast op en neer gaat bij het ademhalen.

Als onderdeel van het proces stel ik allerlei vragen. “Wat is belangrijk voor jou op dit moment?” bijvoorbeeld, of: “Als je deze beweging maakt, hoe voelt dat voor jou?” “Ervaart jouw lichaam deze houding als prettig of onprettig?”

Op deze manier merken cliënten waar pijnblokkades liggen. Niet zelden zijn deze blokkades emotioneel van aard. Mensen beginnen bijvoorbeeld soms te huilen als ze bezig zijn met de oefeningen. Hun lichaam ontspant, waardoor hun emoties naar boven komen en dus kunnen worden verwerkt. Het bewuste en onbewuste worden zo beter met elkaar in balans gebracht.

Gert over het verwerken van spanning met behulp van Feldenkrais
Ik had in mijn kindertijd een vader die minder aandacht gaf, de kinderen moesten het maar zelf uitvinden. De ontberingen tijdens zijn dienst in het leger in Indonesië speelden mee. Mijn vader was bang, mijn moeder streng opgevoed. Zij gaven geen goed voorbeeld, dat dan toch door regelmaat een richting bood. Mijn moeder was zich bewust dat vrijheid mij beter lag, weg uit de religie, daarnaast hebben de andere kinderen de keus gemaakt binnen de religie te blijven. Wat ik niet begreep was, hoe goed anderen voor zichzelf konden zorgen..... In beginsel gefrustreerd was mijn kracht ongepast, kende geen maat. De noodzaak te begrijpen voelde ik, maar van huis uit was ergens aandacht voor vragen een probleem.

Wat mij vooral verder brengt bij de methode Feldenkrais is de aandacht, geleid bij de les. Zonder de "ontladingen" van mijzelf die het voor anderen lastig begrijpen maken, treedt er vertrouwen op. Het is een manier van ervaren die goed is voor mijzelf en om tot mijn doelen te komen. Zoals bij Feldenkrais de energie van bewegingen zich geleidelijk ontlaadt, zo is het verrassende, dat ook het geestelijke aspect hier vanzelfsprekend op volgt.

Zelfonderzoek

De Feldenkrais-methode is individueel gericht. Wat bij de één werkt, werkt misschien niet bij de ander. Of wat werkt bij een persoon op een bepaald moment, werkt misschien later niet bij dezelfde persoon. 

Ik vertel mijn cliënten daarom nóóit dat zij deze of die beweging moeten doen; zij moeten voor zichzelf achterhalen wat effectief is. Wel kan ik mijn cliënten begeleiden bij dit zelfonderzoek, door mijn ervaring en training als Feldenkrais-docent in te zetten. 

Met Feldenkrais leren mensen niet alleen hoe zij hun bewegingspatronen kunnen veranderen. Ook hun zelfvertrouwen groeit, door het steeds beter kunnen observeren van hun lichaam. Cliënten vinden het vaak moeilijk in woorden te omschrijven wat er met ze gebeurt tijdens de lessen, maar over het algemeen ervaren ze meer rust in hun leven.

In het hier en nu blijven

Veel mensen komen naar mij vanuit een burn-out, schizofrenie, psychose of andere psychische aandoening. Juist voor deze mensen kan de Feldenkrais-methode bijzonder behulpzaam zijn. 

Ik zie namelijk dat cliënten met een psychische kwetsbaarheid vaak uit hun “zijn” willen vluchten. Ze willen weg van hun gedachten en gevoelens. Door zich te focussen op hun lichaam tijdens de Feldenkrais-lessen, kunnen ze beter accepteren wat er in hun psyche speelt en daardoor kunnen ze beter in het hier en nu blijven. Zo worden oude emotionele wonden geheeld. Feldenkrais stelt mensen in staat om hun geest beter te integreren met hun lichaam, wat zorgt voor meer kalmte in het hoofd.

Het beoefenen van Feldenkrais is zeker niet eenvoudig. Maar zoals één van mijn trainers mij ooit vertelde: het proces is misschien niet makkelijk, maar wél interessant. En als mensen meer bewust zijn van hun bewegingen, kunnen zij mooie veranderingen in hun denken, voelen en handelen meemaken. In de woorden van Moshe Feldenkrais zelf: “Als je weet wat je doet, kun je doen wat je wilt.”’

Voor meer informatie over de Feldenkrais-methode in het algemeen en de praktijk van Kitty Oonk in het bijzonder, kun je de website van Kitty bezoeken op www.feldenkrais.nu.

tags: 

Lees de interviews: